Bir şehri düşünmek, onu yalnızca haritalar, yapılar ya da kronolojik bilgiler üzerinden kavramaya çalışmak değildir. Asıl mesele, o şehrin hangi insanlar etrafında şekillendiğini, hangi isimlerle anlam kazandığını fark edebilmektir. Bursa söz konusu olduğunda bu fark ediş, neredeyse kaçınılmazdır. Çünkü bu şehirde tarih, uzak ve soyut bir anlatı olarak durmaz; gündelik hayatın içine sızar, sokaklarda, mahalle adlarında, türbelerde ve mescidlerde kendini hatırlatır. Bursa’da yürümek, çoğu zaman isimler arasında dolaşmak gibidir. Meşahir kelimesi, ilk bakışta “meşhur olanlar”ı çağrıştırır. Oysa burada kastedilen, yalnızca tanınmış ya da öne çıkmış kişiler değildir. Meşahir, bir şehrin ruhunu kuran, ona ilimle, irfanla, ahlakla ve estetikle yön veren insanlardır. Kimi bir âlim, kimi bir derviş, kimi bir sanatkâr ya da bir devlet adamıdır. Bazılarının adı bir mahallede yaşamaya devam eder, bazılarının hatırası bir türbede korunur, bazılarının izi ise mütevazı bir mescidin sessizliğinde saklıdır. Bu yönüyle meşahir, bir şehrin canlı hafızasıdır; zamana direnmiş insan izleridir. Bursa, tarihini bu isimler üzerinden okuyan bir şehir olarak karşımıza çıkar. Bursa’da coğrafya, yalnızca fiziki bir mekân değildir; aynı zamanda bir isimler haritasıdır. Bir mahalle adı, sizi yüzyıllar öncesine götürür; bir türbe, bir dönemin ruhunu fısıldar; bir mescid, bir ilim halkasının hatırasını bugüne taşır. Taşlar ve yapılar tek başına konuşmaz; onları anlamlı kılan, arkasındaki insan hikâyeleridir. Bursa’nın meşahirleri üzerine düşünmek bu yüzden önemlidir. Çünkü bu düşünce, geçmişi idealize etmekten çok bugünü anlamaya yöneliktir. Bir şehrin hangi değerler üzerine kurulduğunu, hangi insan tipini merkeze aldığını, hangi ahlak ve estetik anlayışıyla şekillendiğini meşahir üzerinden kavrayabiliriz. Bugün hâlâ kullanılan bir mahalle adının, yüzyıllar önce yaşamış bir ismi taşıması, hafızanın diri olduğuna işaret eder. Bu dirilik, şehrin kendisiyle kurduğu sürekliliğin en açık göstergelerinden biridir. Bursa’nın meşahirlerini düşünmek, bereketli topraklar üzerinde yaşadığımızı soyut bir söz olmaktan çıkarır. Bereket yalnızca toprağın veriminde ya da yeşilliğinde değil, bu topraklarda yaşamış ve iz bırakmış insanların birikimindedir. Bursa, yüzyıllar boyunca fikirle, emekle ve dua ile yoğrulmuş bir şehir olarak bugünlere gelmiştir. Bu yüzden meşahir üzerine düşünmek, aynı zamanda “biz nerede duruyoruz?” sorusunu sormaktır. Çünkü biz, boş ve nötr bir mekânda değil; isimlerle, hatıralarla ve değerlerle yoğrulmuş bir şehirde yaşıyoruz. O isimleri hatırladıkça, bu uzun hafıza zincirinin bir halkası olduğumuzu da yeniden idrak ederiz. Bir şehri düşünmenin yolu bazen haritalardan değil, isimlerden geçer. Bursa’da ise bu yol, meşahirle açılır.