İlber Ortaylı’nın bu dünyadan ayrılışı, sadece bir ismin tarih sahnesinden çekilmesi değil, bir kütüphanenin yanması, bir devrin canlı hafızasının susmasıdır. Onun vefatıyla birlikte, imparatorluk bakiyesi bir terbiyenin, çok dilli bir entelektüel derinliğin ve arşivi sokağa taşıyan o nev-i şahsına münhasır sesin yankısı artık sadece geride bıraktığı satırlarda kalacak. Pek çoğumuzun zihninde İlber Hoca, henüz lise sıralarındayken elimize aldığımız, heyecanla altını çizdiğimiz o "Osmanlıyı Yeniden Keşfetmek" serisiyle yer etti. O kitaplar, sadece birer tarih metni değil, genç dimağlar için birer kapıydı. Tarihi asık suratlı bir kronolojiden, ezberlenmesi gereken ruhsuz rakamlardan çıkarıp; yaşayan, nefes alan, bazen hüzünlü bazen ise görkemli bir insan hikâyesine dönüştürdü. İlk kitaplarımızdan biri olma şerefine erişen o eserler, bugün bile kütüphanelerimizde ve zihnimizde o sarsılmaz yerini koruyorsa, bu hocanın o belgelerle kurduğu "gönül bağı" sayesindedir. Hocanın bir büyük ailenin evladı olarak bu dünyaya gelişi, ona sadece bir soyadı değil, aynı zamanda bugün pek az rastladığımız o eski dünya görgüsünü ve geniş ufuklu bakış açısını miras bıraktı. Akademik kariyerinin ötesinde, kimsenin girmediği mahzenlerde, tozlu raf aralarında gördüğü ve duyduğu o gizli tarih evrakları, onun kişiliğini sıradan bir tarihçiden öteye, adeta bir zaman yolcusu mertebesine taşıdı. O, belgelerin dilinden anlayan bir alim olmasının yanı sıra, o belgelerin ardındaki insanı, saraydaki entrikayı, cephedeki stratejiyi ve halkın ferasetini de gören bir gözdü. Yazdığı popüler tarih kitaplarıyla geniş kitlelere ulaştı, insanlara tarihi bir nebze de olsa sevdirmek adına ömrünü vakfetti. Elbette popülerlik, beraberinde bazı dezavantajları ve tartışmaları da getirdi. Bazen sert çıkışlarıyla, bazen de bilinçli tercih ettiği sessizlikleriyle hep gündemde kaldı. Ancak tüm bu gürültünün ötesinde, İlber Ortaylı’nın özündeki o sönmeyen "ilim aşkını" ve bilgiye olan sarsılmaz saygısını unutmamak gerekir. O, sadece bildiklerini değil, bilginin ne kadar kıymetli olduğunu da öğretti bize. Bugün artık onun ne dediğinden ya da neyi nasıl yaptığından ziyade, bıraktığı o devasa emeğe odaklanma vaktidir. Kazandırdığı binlerce okur, yetiştirdiği öğrenciler ve her okunduğunda yeni bir anlam kazanan eserleri, onun bu dünyadaki en büyük sadakasıdır. Bir ömrü tarihle harmanlayan, bilgiyi bir yaşam biçimi haline getiren hocanın ruhu şad olsun. Bizlere düşen, o ilk kitaplarımızdaki heyecanı diri tutmak ve onun bıraktığı o engin mirası tozlandırmadan geleceğe taşımaktır. Mekânı cennet, Türk tarih camiasının ve tüm sevenlerinin başı sağ olsun.