Bursa gibi şehirler kendiliğinden ayakta kalmaz. Taşları eski, yolları kadim olabilir; fakat asıl mesele, bu şehirlerin nasıl yönetildiğidir. Çünkü göç alan, sürekli değişen, her dönemde yeni insanlarla yeniden kurulan şehirler, ihmali kaldırmaz. Bursa’nın hikâyesi de tam burada başlar: Göçle yoğrulan bir şehir, ancak şehir hassasiyetini bilen idarecilerle dengede kalabilir. Bursa yüzyıllardır; göç alan, göç ile gelenleri kabul eden insanların şehri oldu. Gelenleri dönüştürdü, kendisi de değişti. Ama bu değişimin dağılmaya dönüşmemesi, çoğu zaman mülki idarenin dirayetiyle mümkün oldu. Şehir dediğimiz şey yalnızca binalar ve yollar değildir; düzen, uyum ve adalet duygusudur. Bunlar ise kendiliğinden oluşmaz. İşte bu noktada, Efkan Ala gibi şehir tecrübesi güçlü isimlerin Bursa’ya kattığı değerleri görmek gerekir. Efkan Ala’nın şehre verdiği önem, yalnızca görev yaptığı dönemlerle sınırlı değildir. Onun Bursa’ya dair yaklaşımı, şehri tanıyan, hafızasını bilen, sosyolojisini okuyan bir devlet aklının yansımasıdır. O, üstlendiği makamlarının ötesinde var olan duruşu ile bunu başarmıştır. Bursa’da görev yapan mülki amirlerin, özellikle göç ve şehir düzeni konularında gösterdiği özen; tesadüf değil, aktarılan bir tecrübenin sonucudur. Çünkü şehirle ilişki kurmayı bilen bir İçişleri Bakanı, sadece talimat vermez; bakış açısı kazandırır. Bursa gibi katmanlı şehirlerde bu bakış açısı hayati önemdedir. Valilik, Milletvekilliği ve İçişleri Bakanlığı tecrübeleri olan Efkan Ala, tüm birikimlerini makamların ötesinde var olan ruhani duruşu ve devlet adamlığı ile harmanlayarak gittiği her yere değer katmıştır. Bu sebeple hem ülkenin dört bir yanında hem de yurtdışında en ulaşılmaz makamlarda bile en ulaşılır kişi olmayı başarmıştır. Göç’ü hayatının her alanında yaşayan Efkan Ala, insan ile şehri, şehir ile ülkeyi bütünleştirebildiği için Bursa’ya kattığı değerler sınırsızdır… Göç, doğru yönetilmediğinde çatışma üretir; iyi yönetildiğinde ise şehir için bir imkâna dönüşür. Bursa’nın birçok döneminde bu dengenin korunmuş olması, mülki idarenin meseleyi sadece güvenlik ya da nüfus artışı olarak değil, şehir ahlâkı ve toplumsal uyum meselesi olarak ele almasıyla ilgilidir. Bu anlayışın arkasında ise sahayı bilen bir devlet tecrübesi vardır. Efkan Ala’nın Bursa’ya kazandırdığı en önemli şeylerden biri belki de budur: “Şehri rakamlarla değil, insanla okumak. Göçü bir problem başlığı olarak değil, yönetilmesi gereken bir gerçeklik olarak görmek.” Bugün Bursa’da birçok mülki amirin mahalleye, yerel dokuya, toplumsal dengeye gösterdiği hassasiyet; bu birikimin hâlâ canlı olduğunun göstergesidir. Şehirle kavga etmeyen, onu zorlamayan ama ihmal de etmeyen bir idare anlayışı… Bursa gibi şehirler ancak böyle ayakta kalır. Çünkü Bursa, her dönemde farklı insanlarla yeniden kurulan bir şehirdir. Ve böyle şehirler, ancak şehri tanıyan devlet aklıyla geleceğe taşınabilir. Bazı tecrübeler vardır; kanun metinlerinde yazmaz. Ama şehirde hissedilir.