Alev Alatlı, Türkiye’nin son yarım yüzyıllık düşünce hayatında iz bırakmış en özgün entelektüel figürlerden biriydi. Ekonomiden felsefeye, sosyolojiden edebiyata uzanan geniş bir ilgi alanı içinde üretti; yazdıklarıyla yalnızca hikâyeler anlatmadı, aynı zamanda zihinsel ufuklar açtı. Onun metinleri, okuru rahatlatan değil rahatsız eden; hazır cevaplar sunan değil sorular çoğaltan bir düşünce damarından besleniyordu. Bu yönüyle Alatlı, Türkiye’de entelektüel cesaretin ve disiplinler arası düşünmenin simge isimlerinden biri hâline geldi. Eğitim hayatı ve akademik birikimi, onun metinlerindeki derinliğin temel taşlarından biriydi. Ekonomi eğitimi almış olmasına rağmen düşünce dünyasını tek bir alanla sınırlamadı; insanı, toplumu ve medeniyetleri birlikte okuyan bütüncül bir bakış geliştirdi. Romanlarında yalnızca bireylerin hikâyesi yoktur; tarihsel kırılmalar, kültürel gerilimler, Doğu-Batı ilişkileri ve modern dünyanın zihinsel açmazları da anlatının dokusuna siner. Bu nedenle eserleri, edebiyat ile düşünce arasında kurulan güçlü bir köprü niteliği taşır. Alatlı’nın fikir dünyasında en belirgin damarlardan biri, eleştirel aklı merhametle birlikte düşünme çağrısıdır. Modern dünyanın aklı mutlaklaştıran, insanı ise araçsallaştıran yönüne karşı uyarılarda bulunur. Ona göre bilgi, insanı yüceltmediği sürece eksiktir; ilerleme, ahlaki derinlikten koparsa yıkıcı olabilir. Bu yaklaşım, onu yalnızca bir romancı ya da akademisyen değil, aynı zamanda bir medeniyet eleştirmeni konumuna yerleştirir. Yazılarında sıkça karşılaşılan kültürler arası okuma çabası da buradan beslenir: Kendi medeniyetini anlamadan başkasını anlamanın mümkün olmadığını, fakat ötekini tanımadan da kendimizi tamamlayamayacağımızı vurgular. 2 Şubat 2024’te aramızdan ayrılışı, Türkiye’nin düşünce hayatında büyük bir boşluk duygusu yarattı. Ancak geride bıraktığı eserler ve tartışma alanları, onun sesinin hâlâ canlı kalmasını sağlıyor. Her okur, metinlerinde kendi çağının sorularıyla yüzleşmeye davet ediliyor; bu da Alatlı’yı zamana direnen bir düşünür kılıyor. Bu düşünsel mirasın somut bir mekânda yaşatılıyor olması ise ayrı bir anlam taşıyor. Bursa’nın Yıldırım ilçesinde Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz’ın gayretleriyle hayata geçirilen Alev Alatlı Şehir Düşünce ve Sanat Merkezi, yalnızca kültürel etkinliklerin düzenlendiği bir yapı değil; düşünce üretimini, okumayı, tartışmayı ve sanatsal ifadeyi teşvik eden yaşayan bir kültür alanıdır. Tarihî Osman Fevzi Efendi Konağı’nın restore edilerek bu amaca tahsis edilmesi, ki bu restorasyon çalışmalarının titizlikle ve çokça emek verilen yapı, geçmiş ile geleceği buluşturan sembolik bir köprü kurar. Mekânın tarihî dokusu ile Alatlı’nın düşünsel derinliği arasında kurulan bu bağ, şehrin kültürel hafızasına yeni bir katman ekler. Merkezde gerçekleştirilen söyleşiler, okuma programları, sanat etkinlikleri ve düşünce buluşmaları; Alatlı’nın mirasını sadece anmakla kalmayıp üretken bir zeminde sürdürme çabasının göstergesidir. Gençlerin, öğrencilerin ve meraklı okurların bu ortamda düşünceyle temas etmesi, onun eserlerinde savunduğu sorgulayıcı zihniyetin yeni kuşaklara aktarılmasına vesile olur. Böylece bir yazarın adı, bir tabelanın ötesine geçer; yaşayan bir entelektüel iklime dönüşür. Bu merkezin bir kadın düşünürün adını taşıması ise başlı başına anlamlıdır. Düşünce tarihi çoğu zaman erkek isimler üzerinden anlatılırken, Alatlı gibi güçlü bir entelektüel figürün adının bir şehir mekânında yaşatılması, kadınların fikir üretimindeki yerini görünür kılar. Bu durum, yalnızca bir vefa göstergesi değil; aynı zamanda geleceğe dönük bir kültürel mesajdır: Düşünce cinsiyetsizdir, ama kadınların düşünsel emeğini görünür kılmak toplumsal bir sorumluluktur. Bugün, ölüm yıldönümünde Alatlı’yı anarken, aslında yalnızca bir ismi hatırlamıyoruz. Onun temsil ettiği zihinsel cesareti, disiplinler arası düşünme alışkanlığını ve merhametle yoğrulmuş eleştirel aklı da hatırlıyoruz. Alev Alatlı Şehir Düşünce ve Sanat Merkezi ise bu hatırlayışı kalıcı kılan, bir şehrin hafızasına düşünceyle işlenmiş canlı bir iz olarak varlığını sürdürüyor. Bir düşünürün mirası böylece kitap sayfalarından taşarak mekâna, mekândan da yeni zihinlere ve şehirlere kalıcı izler ile ulaşıyor.